- Zasiłek macierzyński przysługuje kobiecie posiadającej ubezpieczenie chorobowe w ZUS w związku z urodzeniem bądź przysposobieniem (adopcją) przez nią dziecka;
- Nie ma znaczenia, jak długo kobieta posiada takie ubezpieczenie. Świadczenie macierzyńskie może być wypłacane nawet następnego dnia po – przykładowo – rozpoczęciu przez nią pracy;
- Standardowo zasiłek macierzyński przyznaje się co najmniej na czas korzystania z urlopu macierzyńskiego. Można jednak korzystać z niego, pod pewnymi warunkami, dłużej.
Spis treści:
- Co to jest urlop macierzyński?
- Komu przysługuje zasiłek macierzyński?
- Zasiłek macierzyński z ZUS-u – jakie dokumenty są wymagane?
- Zasiłek macierzyński 2025 – ile wynosi?
- To warto wiedzieć o zasiłku macierzyńskim!
- Bibliografia
Niska dzietność i związane z nią problemy demograficzne powodują, że państwo oferuje coraz szersze programy wsparcia rodziców. Inicjatyw tego rodzaju jest naprawdę sporo, jednak nadal do najbardziej podstawowych należy urlop macierzyński i związany z nim zasiłek, który rekompensuje matce brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej w czasie opieki nad dzieckiem w pierwszych miesiącach jego życia. Komu dokładnie i na jakich zasadach przysługuje zasiłek macierzyński? Odpowiem poniżej!
Co to jest urlop macierzyński?
Pytanie o to, komu przysługuje zasiłek macierzyński pozostaje w bardzo ścisłym związku z urlopem macierzyńskim. Zgodnie z art. 180 § 1 Kodeksu pracy pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:
- 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
- 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
- 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
- 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
- 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
Matka ma prawo rozpocząć korzystanie z urlopu macierzyńskiego jeszcze przed planowaną datą porodu. Jednak przed porodem można wykorzystać maksymalnie 6 tygodni urlopu macierzyńskiego.
Jednocześnie matka nie musi wybierać całości urlopu macierzyńskiego. Ma obowiązek skorzystać z jego 14 tygodni. Ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli:
- pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko;
- przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.
Rezygnacja przez matkę z części urlopu macierzyńskiego otwiera więc ojcu dziecka drogę do skorzystania przez niego z urlopu tacierzyńskiego. W każdym z tych przypadków ubezpieczonych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych przysługują zasiłki.
Komu przysługuje zasiłek macierzyński?
Zasiłek macierzyński z ZUS-u przysługuje kobiecie, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego:
- urodziła dziecko;
- przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 14 roku życia i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;
- przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10 roku życia.
Zasiłek macierzyński 2025 przysługuje kobietom, które posiadają w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczenie chorobowe. Najczęstszym przypadkiem, gdy posiada się takie ubezpieczenie jest pozostawanie w stosunku pracy. Ile trzeba przepracować, aby dostać macierzyński? Otóż okres ubezpieczenia nie ma tu znaczenia, więc zasiłek macierzyński można otrzymać – teoretycznie – nawet następnego dnia po objęciu ubezpieczeniem chorobowym. Jednak wykluczone jest pozorowanie umowy o pracę, tylko po to, aby taki zasiłek otrzymać. W razie kontroli niezbędne jest wykazanie, że pracownica faktycznie realizowała swoje obowiązki zawodowe.
Świadczenie macierzyńskie wypłacane jest przez cały okres urlopu macierzyńskiego i jest to najpopularniejszy sposób na korzystanie z tego świadczenia. Zasiłek macierzyński z ZUS-u należy się matce także na czas korzystania z urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze.
Zasiłek macierzyński z ZUS-u – jakie dokumenty są wymagane?
Skoro wiemy już komu przysługuje zasiłek macierzyński warto podkreślić, że aby go otrzymać niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Należy go złożyć w ZUS najpóźniej w ciągu 21 dni po porodzie. Do takiego wniosku należy dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka bądź jego kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem. Takie poświadczenie można uzyskać także w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Poza tym ZUS może samodzielnie pozyskać akt urodzenia dziecka. Jeżeli chcemy skorzystać z tego rozwiązanie niezbędne jest uwzględnienie go we wniosku o zasiłek macierzyński. W jakiej wysokości przy przysługuje zasiłek macierzyński z ZUS-u?
Zasiłek macierzyński 2025 – ile wynosi?
Świadczenie macierzyńskie przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku za cały okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego, zwanego również tacierzyńskim. W przypadku, gdy świadczenie macierzyńskie wypłacane jest za okres urlopu rodzicielskiego, to jego wysokość kształtuje się na poziomie 70 proc. podstawy wymiaru. Natomiast, jeżeli ubezpieczona złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, to zasiłek macierzyński 2025 wyniesie 81,5 proc. podstawy wymiaru.
Podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich dwunastu miesięcy przed rozpoczęciem jego pobierania. Dlatego zasiłek macierzyński 2025 jest zróżnicowany w zależności od miesięcznych zarobków ubezpieczonej. Natomiast, gdy pozostają one w związku z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, to praktycznie w każdym roku można spodziewać się podniesienia wartości omawianego tu świadczenia. Dodatkowo, gdyby okazało się, że należne świadczenie macierzyńskie jest niższe niż 1000 zł, to i tak ZUS wypłaci je w wysokości jednego tysiąca.
Warto pamiętać, że od zasiłku macierzyńskiego nalicza się składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe. Dlatego – mówiąc potocznie – matka korzystająca z tego świadczenia nie traci niczego z wysokości przyszłej emerytury.
To warto wiedzieć o zasiłku macierzyńskim!
Zasiłek macierzyński to podstawowe uprawnienie, z którego ma prawo skorzystać kobieta, która urodziła lub przysposobiła dziecko. Oczywiście warunkiem skorzystania z tego prawa jest posiadanie ubezpieczenia chorobowego w ZUS. Standardowo posiadanie tego ubezpieczenia wiąże się ze świadczeniem pracy, wykonywaniem umowy zlecenia lub z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. Dokładna wysokość świadczenia macierzyńskiego pozostaje związana z wysokością przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w okresie dwunastu miesięcy poprzedzających korzystanie z zasiłku macierzyńskiego. Najczęściej jest on wypłacany przez co najmniej przez czas trwania urlopu macierzyńskiego, określonego w przepisach Kodeksu pracy.
Bibliografia
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465); – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001465
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780). – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19990600636
