- Każdy szpital może zostać objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym. Najczęściej jest to jedyna szansa na oddłużenie szpitala i umożliwienie mu dalszej działalności.
- Bez wątpienia restrukturyzacja szpitala jest trudnym i wymagającym procesem, dlatego jej sukces w decydującej mierze zależy od dobrego przygotowania oraz opracowania właściwej strategii.
- Nie ma przy tym wątpliwości, że warto podjąć wysiłek na rzecz zrestrukturyzowania szpitala. Z pomocą doświadczonych prawników ten proces naprawdę może się udać.
Spis treści:
- Paraliż systemu ochrony zdrowia – codzienność dyrektora polskiego szpitala
- Obraz kryzysu – skala problemu w liczbach
- Czy szpital można zrestrukturyzować?
- Restrukturyzacja jako narzędzie zarządzania strategicznego
- Korzyści z otwarcia restrukturyzacji
- Case study 1: UCK w Gdańsku – od bankruta do lidera rynku
- Case study 2: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy – warto było przejść tę drogę
- Case study 3: Szpital Giżycki – Pierwsza sanacja w ochronie zdrowia
- Jak zrestrukturyzować szpital? To musisz wiedzieć
- Co dyrektor powinien wiedzieć? Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
Stan polskiego sektora ochrony zdrowia wzbudza bardzo duży niepokój. Wręcz chroniczne niedofinansowanie przy wzroście kosztów prowadzenia działalności stanowią przepis na poważny kryzys, z którym bez wątpienia mamy obecnie do czynienia. Odpowiedzią na te problemy może być postępowanie restrukturyzacyjne. Czy można je przeprowadzić wobec szpitala? Jak to zrobić?
Paraliż systemu ochrony zdrowia – codzienność dyrektora polskiego szpitala
Dyrektor każdego szpitala zawsze odpowiada za pacjentów oraz personel. To ogromna odpowiedzialność. W końcu szpitale funkcjonują po to, aby ratować zdrowie i życie, co już samo w sobie prowadzi do ogromnej presji. Jeżeli do tego weźmie się pod uwagę, że błędy w organizacji pracy szpitala mogą doprowadzić do tragicznych błędów, a w Polsce podmioty lecznicze są chronicznie niedofinansowane, to jasne staje się, jak duża presja ciąży na dyrektorach szpitali. Dlatego powinni oni podejmować działania naprawcze, gdy tylko pojawią się pierwsze objawy kryzysu finansowego jednostki.
Obraz kryzysu – skala problemu w liczbach
Skalę problemów, z jakimi zmagają się polskie szpitale najlepiej ilustrują statystyki. Według nich:
- Stratę finansową notuje od 80% do ponad 90% szpitali;
- Zobowiązania wymagalne (przeterminowane) sięgają 3 mld zł – jest to to najwyższy poziom od wielu lat;
- Zadłużenie szpitali powiatowych rośnie w zastraszającym tempie, przekraczając 8,2 mld zł;
- Całkowita wysokość zobowiązań szpitali w Polsce przekracza 22-23 miliardy złotych.
Czy odpowiedzią na te problemy może być restrukturyzacja? Zdecydowanie tak, ale najczęściej od razu pojawia się pytanie: czy w ogóle szpital można objąć postępowaniu restrukturyzacyjnemu?
Czy szpital można zrestrukturyzować?
Zgodnie z przepisami Prawa restrukturyzacyjnego z postępowania restrukturyzacyjnego mogą skorzystać:
- Przedsiębiorcy
- Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, proste spółki akcyjne oraz spółki akcyjne
- Wspólnicy osobowych spółek handlowych ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem;
- Wspólnicy spółki partnerskiej.
Poza tym restrukturyzację przeprowadza się wyłącznie wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.
Najważniejsze jednak jest to, że ustawodawca nie zabronił restrukturyzowania na podstawie przepisów Prawa restrukturyzacyjnego samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej ani innych podmiotów leczniczych. Tym samym restrukturyzacja szpitala jest jak najbardziej dopuszczalna. Zwłaszcza, że przyjmuje się, iż większość szpitali mieści się w zakresie definicji przedsiębiorcy. Czy zatem warto przeprowadzać restrukturyzację szpitali?
Restrukturyzacja jako narzędzie zarządzania strategicznego
Wielu menadżerów obawia się wdrożenia postępowania restrukturyzacyjnego, myśląc, że jego rozpoczęcie będzie sygnałem, iż kierowany przez nich podmiot znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej. Tymczasem jest dokładnie odwrotnie. Otwarcie restrukturyzacji stanowi czytelny i jednoznaczny sygnał, że dłużnik chce wyjść z kryzysu, spłacić swoje wierzytelności i nie tylko kontynuować, ale wręcz rozwijać swoją działalność. Restrukturyzacja szpitali nie jest tu wyjątkiem.
Właściwie trudno mieć jakiekolwiek wątpliwości, że polski sektor ochrony zdrowia znajduje się na skraju wydolności. Dlatego dyrektorzy szpitali nie powinni zwlekać z podjęciem decyzji o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Zwłaszcza, że restrukturyzacja szpitala przynosi natychmiastowe korzyści. Jakie?
Korzyści z otwarcia restrukturyzacji
Wśród najważniejszych korzyści, z jakimi wiąże się restrukturyzacja szpitala można wymienić:
- Realna możliwość redukcji zadłużenia – cała procedura restrukturyzacyjna skierowana jest na zawarcie porozumienia z wierzycielami, a przez to na oddłużenie przedsiębiorcy;
- Ochrona przed egzekucją komorniczą – z reguły wraz z rozpoczęciem postępowania restrukturyzacyjnego dochodzi do zawieszenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec dłużnika. Nie można także rozpoczynać nowych egzekucji komorniczych;
- Zakaz wypowiadania kluczowych umów – dzięki restrukturyzacji niedopuszczalne jest wypowiedzenie umów, bez których przedsiębiorca nie może funkcjonować, np. umów leasingu sprzętu czy dzierżawy nieruchomości.
Zresztą najlepszym dowodem na to, że restrukturyzacja szpitali naprawdę pozwala wyjść na prostą są przykłady udanego oddłużenia podmiotów leczniczych w tym trybie.
Case study 1: UCK w Gdańsku – od bankruta do lidera rynku
Kilka lat temu Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku stanęło na skraju upadłości. To dzięki restrukturyzacji udało się uniknąć tego scenariusza. W 2019 roku postępowanie restrukturyzacyjne zakończyło się oddłużeniem szpitala, poprzez spłatę ponad 100 mln zobowiązań. Szpital skorzystał ze specjalnej pożyczki restrukturyzacyjnej – udzielonej przez Agencję Rozwoju Przemysłu – oraz przeprowadził zmiany w strukturze zatrudnienia, wprowadzając również outsourcing usług. Przykład tego szpitala dowodzi, że restrukturyzacja wymaga odważnych zmian operacyjnych i synergii finansowania.
Case study 2: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy – warto było przejść tę drogę
Szpital Wojewódzki w Legnicy jest jedną z największych, ale i najbardziej zadłużonych placówek w regionie. Zresztą poziom zadłużenia – sięgający ok. 250 mln złotych – stanowi rekord w skali kraju. Dzięki restrukturyzacji, po raz pierwszy od 15 lat, w tym roku zanotował dodatni wynik finansowy. Zatrzymanie spirali zadłużenia było możliwe dzięki restrukturyzacji, aktywnej działalności zarządu szpitala oraz współpracy z organem założycielskim.
Case study 3: Szpital Giżycki – Pierwsza sanacja w ochronie zdrowia
Bardzo ważnym przykładem udanej restrukturyzacji jest Szpital w Giżycku. Placówka ta, po raz pierwszy w Polsce, przeprowadziła postępowanie sanacyjne, które ustawodawca w Prawie restrukturyzacyjnym uregulował tak, aby przedsiębiorca mógł kompleksowo rozwiązać swoje problemy. Dzięki sanacji giżycki Szpital zyskał pełną ochronę przed egzekucją, a tym samym czas niezbędny do wdrożenia restrukturyzacji zadłużenia. To z kolei spowodowało, że zadłużenie sięgające 17,6 mln złotych nie doprowadziło do upadłości szpitala.
Jak zrestrukturyzować szpital? To musisz wiedzieć!
Szpital można zrestrukturyzować tak, jak każde inne przedsiębiorstwo – a więc albo wdrażając postępowanie restrukturyzacyjne (czyli jedną z czterech procedur unormowanych w Prawie restrukturyzacyjnym), albo przeprowadzając działania naprawcze na zasadach ogólnych, bez rozpoczynania formalnego postępowania restrukturyzacyjnego. Dokładna strategia zawsze powinna zostać dostosowana do położenia konkretnego szpitala. Nasze doświadczenia pokazują, że dobrze zaplanowana restrukturyzacja bezpośrednio przekłada się na oddłużenie.
Co dyrektor powinien wiedzieć? Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
- Czy restrukturyzacja oznacza zwolnienia grupowe? Co z personelem?
Nie, restrukturyzacja nie jest tym samym, co zwolnienia grupowe. Zmiany w strukturze zatrudnienia oczywiście mogą zostać przeprowadzone podczas procesu oddłużania szpitala, ale nie są obligatoryjne. Zawsze należy do nich podchodzić ostrożnie. - Jakie jest ryzyko niepowodzenia? Co fiasko restrukturyzacji oznacza dla SPZOZ?
Najczęściej niepowodzenie restrukturyzacji wynika z jej niewłaściwego przygotowania, a skutkiem niepowodzenia bywa konieczność radykalnego ograniczenia działalności SPZOZ. Dlatego tak istotne jest właściwe przygotowanie procesu restrukturyzacji, zwłaszcza poprzez pogłębioną diagnozę kondycji finansowej placówki. - Czy nie lepiej poczekać na inicjatywę rządu, np. specjalną ustawę oddłużeniową?
Nie da się przewidzieć, czy rząd w ogóle podejmie tego rodzaju inicjatywy, a jeśli tak, to jaki dokładnie będzie ich kształt. Dlatego zamiast czekać, lepiej od razu działać. Nierozwiązywany problem z zadłużeniem zawsze prowadzi do jego dynamicznego wzrostu.
Źródła:
Ustawa z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1428.
Stawicka, J. Kielar, Szpitale powiatowe w długach, na reformę poczekamy dłużej [link].
