Autorzy: Konrad Radwan, prawnik, przedsiębiorca, Ewelina Urlik-Stafińska, adwokat, licencjonowany doradca restrukturyzacyjny o nr licencji 1832
Ostatnia aktualizacja: 23 października 2025

Proces restrukturyzacji firmy krok po kroku: Zrozumieć 7 kluczowych etapów

Postępowanie restrukturyzacyjne to szansa dla przedsiębiorców w trudnej sytuacji finansowej na uniknięcie upadłości i powrót do stabilności. W Creo Kancelarii Prawnej, bazując na doświadczeniu z ponad 500 przeprowadzonych postępowań, wypracowaliśmy proces, który znacząco zwiększa szanse na sukces. Nasza skuteczność jest około 2,5-krotnie wyższa niż średnia rynkowa, co w dużej mierze zawdzięczamy kluczowemu etapowi, który wiele kancelarii pomija – aktywnym negocjacjom z wierzycielami.

Zainteresowanie restrukturyzacją rośnie – w 2024 roku w Polsce otwarto 4457 takich postępowań, co potwierdza jej znaczenie jako narzędzia ratowania firm. Sama procedura, choć może wydawać się złożona, przebiega według określonych etapów. Poniżej szczegółowo je omawiamy, wyjaśniając krok po kroku, na czym polega proces restrukturyzacji.

Etap 1: Merytoryczna Konsultacja ze Specjalistą

Pierwszym i fundamentalnym krokiem jest rozmowa z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym (u nas w kancelarii jest dwóch doradców o numerach licencji 1832 i 2200) lub specjalistą od prawa restrukturyzacyjnego. Na tym etapie przedsiębiorca przedstawia swoją sytuację finansową, problemy z płynnością, strukturę zadłużenia oraz ogólny zarys prowadzonej działalności. Specjalista dokonuje wstępnej oceny, czy firma kwalifikuje się do restrukturyzacji, jakie są potencjalne ścieżki (rodzaje postępowań) i jakie mogą być realne szanse powodzenia. To moment na zadanie pytań i zrozumienie podstawowych mechanizmów procesu.

Etap 2: Analiza sytuacji firmy i kwalifikacja do postępowania

Po wstępnej konsultacji następuje dogłębna analiza ekonomiczno-prawna przedsiębiorstwa. Wymaga to zebrania szczegółowych danych finansowych, listy wierzycieli wraz z kwotami i rodzajami wierzytelności (np. czy są zabezpieczone hipoteką, czy objęte egzekucją komorniczą). Specjalista ocenia:

• Stan niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością: Czy firma spełnia ustawowe przesłanki do otwarcia postępowania.
• Zdolność do uzyskiwania przychodu: Czy firma ma perspektywy na generowanie dochodu pozwalającego na funkcjonowanie w trakcie restrukturyzacji i późniejszą spłatę układu.
• Opłacalność restrukturyzacji: Czy korzyści płynące z restrukturyzacji (np. redukcja kosztów ubocznych długów, możliwość rozłożenia spłaty w czasie) przewyższają koszty samego postępowania.

Na tym etapie przygotowywany jest również wstępny zarys propozycji układowych (planu spłaty wierzycieli).

Etap 3: Otwarcie postępowania – jak zyskać ochronę?

Jeśli analiza potwierdzi zasadność restrukturyzacji, następuje formalne otwarcie postępowania. W przypadku najpopularniejszego obecnie Postępowania o Zatwierdzenie Układu (PZU), które stanowi ponad 90% wszystkich restrukturyzacji, otwarcie następuje poprzez obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ),dokonywane przez doradcę restrukturyzacyjnego. To kluczowy moment, ponieważ z dniem otwarcia postępowania firma zyskuje szeroką ochronę prawną:

• Zawieszenie postępowań egzekucyjnych: Wszelkie egzekucje komornicze (w tym prowadzone przez ZUS i US) dotyczące wierzytelności powstałych przed dniem otwarcia postępowania ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Nowe egzekucje dotyczące tych wierzytelności nie mogą być wszczęte. Należy jednak pamiętać o konieczności założenia nowego rachunku bankowego, aby móc swobodnie dysponować bieżącymi środkami.
• Ochrona kluczowych umów: Wierzyciel nie może wypowiedzieć firmie istotnych umów (np. najmu lokalu, leasingu maszyn, kredytu) z powodu zaległości powstałych przed otwarciem postępowania, o ile zostały one wskazane jako kluczowe.
• „Zamrożenie” starych długów: Przedsiębiorca zyskuje czas (zwykle kilka miesięcy, do ok. 9 miesięcy w PZU), w którym nie musi spłacać zobowiązań objętych układem, powstałych przed dniem otwarcia postępowania. Pozwala to na „złapanie oddechu” i odbudowę płynności finansowej.

Etap 4: Negocjacje z wierzycielami – czy są konieczne?

Chociaż formalnie negocjacje nie są obowiązkowym elementem każdego postępowania (szczególnie w PZU, gdzie głównym mechanizmem jest głosowanie nad propozycjami układowymi), w praktyce są one niezwykle istotne dla powodzenia procesu. Profesjonalny doradca restrukturyzacyjny (lub działający w imieniu firmy pełnomocnik) kontaktuje się z kluczowymi wierzycielami (bankami, urzędami, głównymi dostawcami), aby przedstawić sytuację firmy, wyjaśnić założenia propozycji układowych i zebrać ich stanowisko. Celem jest wypracowanie takich warunków spłaty, które będą akceptowalne dla większości wierzycieli i jednocześnie realne do wykonania przez firmę. Dobre przygotowanie tego etapu znacząco zwiększa szanse na przegłosowanie układu.

Etap 5: Głosowanie wierzycieli nad układem – jakie są progi?

To decydujący moment restrukturyzacji. Wierzyciele, których wierzytelności powstały przed dniem otwarcia postępowania i są objęte układem, głosują nad przedstawionymi przez firmę (przygotowanymi we współpracy z doradcą) propozycjami układowymi, czyli nowym planem spłaty. Głosowanie może odbywać się na zgromadzeniu wierzycieli (w postępowaniach sądowych) lub w trybie zbierania głosów (w PZU). Aby układ został przyjęty, muszą zostać spełnione łącznie określone w prawie progi:

• Większość osobowa: Za układem musi opowiedzieć się większość głosujących wierzycieli.
• Większość kapitałowa: Łączna suma wierzytelności wierzycieli głosujących za układem musi wynosić co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom.

Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków oznacza nieprzyjęcie układu i zazwyczaj prowadzi do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.

Wyjątek: Od 23 sierpnia 2025 roku, dzięki nowelizacji i mechanizmowi cross-class cram-down, układ może zostać przyjęty (jeśli spełnione są określone warunki), nawet gdy poprze go tylko 50% wartości głosujących wierzycieli.

Etap 6: Zatwierdzenie Układu przez Sąd

Po skutecznym przegłosowaniu układu przez wierzycieli, firma (reprezentowana przez pełnomocnika lub samodzielnie) składa wniosek do sądu restrukturyzacyjnego o jego zatwierdzenie. Sąd bada, czy procedura została przeprowadzona zgodnie z prawem, czy układ nie jest rażąco krzywdzący dla wierzycieli, którzy głosowali przeciw, oraz czy jego wykonanie jest realne. Jeśli sąd nie znajdzie podstaw do odmowy, wydaje postanowienie o zatwierdzeniu układu. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia, układ zaczyna obowiązywać wszystkich wierzycieli objętych nim z mocy prawa, nawet tych, którzy głosowali przeciw lub w ogóle nie brali udziału w głosowaniu.

Etap 7: Nadzór nad Wykonaniem Układu

Zatwierdzenie układu rozpoczyna ostatni, często wieloletni etap – realizację planu spłaty zgodnie z przyjętymi warunkami. W tym okresie firma musi terminowo regulować raty układowe. Aby zapewnić transparentność i monitorować prawidłowość wykonywania układu, sąd (lub sami wierzyciele w układzie) wyznacza nadzorcę wykonania układu. Jest to często ten sam doradca restrukturyzacyjny, który prowadził postępowanie. Nadzorca raz na trzy miesiące składa sądowi sprawozdanie dotyczące postępów w realizacji układu. Pomyślne wykonanie całego planu spłaty prowadzi do ostatecznego oddłużenia firmy w zakresie objętym układem.

Podsumowanie

Proces restrukturyzacji jest złożony i wymaga profesjonalnego wsparcia na każdym etapie. Jednak zrozumienie jego kluczowych faz pozwala przedsiębiorcy świadomie podjąć decyzję i aktywnie uczestniczyć w ratowaniu swojej firmy. To realna szansa na wyjście z kryzysu i kontynuowanie działalności na zdrowych zasadach. Jeżeli potrzebujesz bezpłatnej konsultacji w zakresie restrukturyzacji to zadzwoń lub uzupełnij formularz znajdujący się pod sekcją FAQ.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile trwa proces restrukturyzacji firmy?

Czas trwania zależy od rodzaju postępowania. Najpopularniejsze PZU (Postępowanie o Zatwierdzenie Układu) trwa zazwyczaj do ok. 9 miesięcy – od otwarcia do momentu zatwierdzenia układu. Realizacja samego układu (spłata wierzycieli) może trwać nawet 12 lat.

Co daje otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego?

Przede wszystkim zapewnia ochronę prawną: zawiesza egzekucje komornicze (w tym z ZUS i US), chroni kluczowe umowy (np. leasing, najem) i „zamraża” stare długi. Daje to firmie czas na odzyskanie płynności finansowej i negocjacje z wierzycielami.

Kto może skorzystać z restrukturyzacji?

Każdy przedsiębiorca (prowadzący działalność gospodarczą, spółka) i rolnik, który stał się niewypłacalny lub jest zagrożony niewypłacalnością, ale wciąż ma zdolność do pokrywania bieżących kosztów prowadzenia firmy oraz ma możliwość zaproponowania propozycji spłaty swoich długów wierzycielom, realnej propozycji spłaty.