Majątek fundacji rodzinnej – co może wchodzić w jego skład?

• Majątkiem fundacji rodzinnej jest ogół praw i obowiązków majątkowych należących do tej fundacji.
• Jego podstawą jest mienie wnoszone do fundacji przez jej fundatora, zwłaszcza na pokrycie funduszu założycielskiego.
• Majątek fundacji rodzinnej może być rozwijany poprzez przyjmowanie darowizn, spadków, pozyskiwanie grantów i dotacji bądź prowadzenie działalności gospodarczej.

Spis treści:

1. Mienie a majątek – kluczowe rozróżnienie
2. Co składa się na majątek fundacji rodzinnej?
3. Jak pozyskać pieniądze dla fundacji rodzinnej?
4. Działalność gospodarcza fundacji rodzinnej
5. Obowiązek sporządzenia spisu mienia
6. Majątek fundacji rodzinnej – o tym musisz pamiętać!
7. Q&A – odpowiedzi na najważniejsze pytania

Fundacja rodzinna służy sprawnemu przekazywaniu zasobów zgromadzonych przez rodzinę wybranym następcom, najczęściej będącym jej kolejnym pokoleniem. Aby zadania postawione przez ustawodawcę i fundatora przed fundacją rodzinną mogły zostać przez nią spełnione, potrzebuje ona sporych zasobów finansowych. Jak je pozyskać? Skąd wziąć majątek niezbędny fundacji rodzinnej?

Mienie a majątek – kluczowe rozróżnienie

Aby dobrze zrozumieć, czym jest majątek fundacji rodzinnej musimy pamiętać, że z prawnego punktu widzenia mienie i majątek nie są tym samym. To bardzo ważne rozróżnienie często nam umyka, gdyż w języku potocznym określenia te bywają używane jako synonimy. Tymczasem w polskim prawie cywilnym wyróżnia się:

• Mienie – to własność i inne prawa majątkowe,
• Majątek – ogół praw i obowiązków majątkowych podmiotu prawa, a więc np. fundacji rodzinnej.

Innymi słowy mienie to część majątku, obejmująca tylko aktywa. Z zakresu tego pojęcia wyłączone są pasywa, czyli różnego rodzaju długi. Jak chodzi o majątek fundacji, w tym fundacji rodzinnej, rozróżnienie to pozostaje jak najbardziej aktualne.

Co składa się na majątek fundacji rodzinnej?

Każda fundacja rodzinna jest osobą prawną, co oznacza, iż może we własnym imieniu nabywać prawa oraz zaciągać zobowiązania. W związku z tym w skład majątku fundacji rodzinnej będą wchodzić nie tylko aktywa, ale również pasywa, czyli zadłużenie ciążące na fundacji. Nie wolno przy tym zapominać o treści art. 18 ustawy o fundacji rodzinnej, który stanowi, że jeżeli wynikająca z zatwierdzonego sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy wartość aktywów fundacji rodzinnej jest niższa niż wartość jej zobowiązań, zysk za ten rok obrotowy przeznacza się na pokrycie przyszłych strat fundacji rodzinnej.

Jak chodzi natomiast o aktywa, to ich podstawowym źródłem pozostaje fundusz założycielski, który:

• Jest wnoszony przez fundatora,
• Wynosi co najmniej 100 tys. złotych,
• Może zostać pokryty w formie wkładu do funduszu założycielskiego lub jako darowizna.

Fundację rodzinną powołuje się po to, aby realizowała świadczenia dla beneficjentów. Dlatego pytanie o to, jak pozyskać pieniądze dla fundacji rodzinnej, pozostaje niezwykle istotne, wręcz fundamentalne dla możliwości zapewnienia fundacji normalnego, zgodnego z jej przeznaczeniem, funkcjonowania. Dlatego trzeba zadbać o to, aby fundacja rodzinna miała odpowiednie zasoby finansowe. Skąd je wziąć?

Jak pozyskać pieniądze dla fundacji rodzinnej?

Najważniejsze źródła pieniędzy dla fundacji rodzinnej, to:

• Fundusz założycielski,
• Dotacje,
• Granty,
• Darowizny,
• Spadki,
• Prowadzenie działalności gospodarczej.

Tym samym pieniądze dla fundacji rodzinnej mogą pochodzić z różnych źródeł, jednak wśród nich szczególnie interesującym pozostaje prowadzenie działalności gospodarczej. Ustawodawca wprowadził tu istotne ograniczenia. Fundacja rodzinna nie może prowadzić biznesu w każdej branży. Jak więc zorganizować jej działalność biznesową?

Działalność gospodarcza fundacji rodzinnej

Stosownie do przepisów ustawy o fundacji rodzinnej, fundacja ta może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie:

• Zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia,
• Najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie,
• Przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach,
• Nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze,
• Udzielania pożyczek: spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje, spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik, beneficjentom,
• Obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej,
• Produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu,
• Gospodarki leśnej.

W dwóch ostatnich przypadkach fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą wyłącznie w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W każdym razie z pewnością dzięki prowadzeniu biznesu majątek fundacji może zostać skutecznie pomnożony.

Obowiązek sporządzenia spisu mienia

Wniesienie mienia do fundacji powoduje obowiązek sporządzenia specjalnego spisu. Ustawa o fundacji rodzinnej w swoim art. 27 ust. 1 stanowi, że prawa majątkowe wniesione przez fundatora albo osoby inne niż fundator do fundacji rodzinnej, ze wskazaniem osoby wnoszącej mienie oraz z określeniem rodzaju i wartości każdego z wniesionych składników mienia, w wysokości określonej według stanu i cen z chwili ich wniesienia oraz ich wartości podatkowej, zamieszcza się w spisie mienia. Z realizacją tego obowiązek wiążą się dwie istotne zasady:

• Spis mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego sporządza fundator,
• Później to zarząd fundacji odpowiada za bieżącą aktualizację spisu mienia,
• Spis mienia musi być sporządzany w formie pisemnej.

Majątek fundacji rodzinnej – o tym musisz pamiętać!

Majątek fundacji, mówiąc w pewnym uproszczeniu, to wszelkie aktywa i pasywa należące do niej. Gromadzenie majątku przez fundację rodzinną rozpoczyna się od wniesienia przez jej fundatora funduszu założycielskiego, który nie może być niższy niż 100 tys. złotych. Nie ma przeszkód, aby fundacja rodzinna przyjmowała darowizny, spadki, starała się o granty, czy w zakresie ustalonym przez ustawodawcę prowadziła działalność gospodarczą. Jednocześnie wszelkie mienie wnoszone do fundacji musi zostać ujęte w specjalnym spisie, który tworzy fundator, a następnie aktualizuje zarząd.

Q&A – odpowiedzi na najważniejsze pytania

1. Jaki majątek można wnieść do fundacji rodzinnej?

Do fundacji rodzinnej można wnieść wszelkie składniki majątkowe. Najczęściej przekazuje się na jej rzecz gotówkę, ale nie jest to jedyne rozwiązanie. Równie dobrze na rzecz fundacji można przekazać np. własność nieruchomości bądź ruchomości.

2. Co może być wkładem do fundacji rodzinnej?

Również w kwestii wkładu do fundacji rodzinnej ustawodawca nie wprowadził ograniczeń. Natomiast fundusz założycielski musi wynosić co najmniej 100 tys. złotych. Tym samym kwota ta nie może być niższa, ale może być wyższa.

3. Kto jest właścicielem majątku fundacji?

Właścicielem majątku fundacji rodzinnej – tak, jak każdej innej fundacji – pozostaje sama fundacja. Ma ona osobowość prawną, czyli we własnym imieniu i na swoją rzecz nabywa prawa oraz zaciąga zobowiązania. W żadnym więc razie majątek fundacji rodzinnej nie należy do jej fundatora czy beneficjentów.