Jak założyć fundację rodzinną i ile to kosztuje? Krok po kroku

Stan prawny: 27 października 2026 r. · Autor: Konrad Radwan, wspólnik w CREO Kancelaria Prawna

Najważniejsze wnioski w 60 sekund

• Aby założyć fundację rodzinną, fundator podpisuje u notariusza akt założycielski i statut, sporządza spis mienia i powołuje zarząd. Potem wnosi fundusz założycielski w wysokości co najmniej 100.000 zł i zgłasza fundację do rejestru w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim.
• Fundatorem może być tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Fundacji rodzinnej nie założy spółka ani inna fundacja.
• Opłata sądowa za zgłoszenie fundacji do rejestru wynosi 500 zł. Maksymalna taksa notarialna przy funduszu 100.000 zł to 1.170 zł netto.
• Fundusz założycielski nie jest kosztem, tylko majątkiem fundacji. Nie musi być w gotówce, ale nie wraca do fundatora.
• Zgłoszenie trzeba złożyć w 6 miesięcy od aktu notarialnego. Na wpis do rejestru czeka się w praktyce 1,5–2 roku, bo na koniec 2025 r. w sądzie czekały 3.853 wnioski.

Jak założyć fundację rodzinną krok po kroku?

Fundacja rodzinna powstaje w sześciu krokach, które wymienia art. 21 ustawy o fundacji rodzinnej. Pierwsze cztery załatwia się zwykle jednego dnia u notariusza, a ostatni trwa najdłużej.

1. Oświadczenie o ustanowieniu fundacji. Fundator składa je w akcie założycielskim albo w testamencie, zawsze w formie aktu notarialnego. Od dnia aktu istnieje fundacja rodzinna w organizacji.
2. Statut. Fundator ustala statut, także w formie aktu notarialnego. Statut musi zawierać 13 elementów, m.in. cel fundacji, beneficjentów, wartość funduszu założycielskiego, zasady działania organów i to, co stanie się z majątkiem po rozwiązaniu fundacji.
3. Spis mienia. Fundator wymienia na piśmie każdy składnik, który wnosi, z jego wartością rynkową i podatkową. Spis wyznacza później proporcję, od której zależy zwolnienie rodziny z PIT przy wypłatach.
4. Organy fundacji. Fundator powołuje zarząd, a radę nadzorczą wtedy, gdy przewiduje ją statut albo gdy beneficjentów jest więcej niż 25. Członkowie organów wyrażają na piśmie zgodę na pełnienie funkcji.
5. Fundusz założycielski. Przed wpisem do rejestru fundator wnosi majątek o wartości co najmniej 100.000 zł. Przy fundacji ustanowionej w testamencie fundusz wnosi się w ciągu 2 lat od wpisu.
6. Wpis do rejestru. Fundator zgłasza fundację do rejestru fundacji rodzinnych w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim. Z chwilą wpisu fundacja w organizacji staje się fundacją rodzinną.

Do zgłoszenia dołącza się akt założycielski, statut, oświadczenie fundatora o wniesieniu funduszu oraz dokumenty powołania organów ze zgodami ich członków (art. 114 ust. 4). Zgłoszenie składa się na urzędowym formularzu.

Kto może założyć fundację rodzinną?

Fundację rodzinną może założyć wyłącznie osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych (art. 11 ustawy o fundacji rodzinnej). Fundatorem nie może być spółka, inna fundacja ani osoba częściowo ubezwłasnowolniona.

Fundatorów może być kilku, np. małżonkowie. Wtedy wykonują swoje uprawnienia wspólnie, chyba że statut stanowi inaczej. Fundacja ustanowiona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.

Gdy fundator chce wnieść majątek wspólny małżonków, potrzebuje zgody współmałżonka (art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Można też założyć fundację razem: wtedy oboje małżonkowie są fundatorami. Więcej o roli fundatora piszemy w tekście o tym, kto może zostać fundatorem fundacji rodzinnej.

Co przygotować przed wizytą u notariusza?

Przed wizytą u notariusza trzeba mieć gotowy statut, listę majątku z wyceną i skład zarządu. Notariusz spisuje dokumenty, ale nie decyduje za rodzinę, kto i kiedy ma dostawać pieniądze z fundacji.

Decyzje, które trzeba podjąć

• Kto będzie beneficjentem i na jakich zasadach dostanie świadczenia: od jakiego wieku, w jakiej wysokości, czy wypłaty mogą być wstrzymane.
• Kto zasiądzie w zarządzie teraz i kto zastąpi fundatora po jego śmierci.
• Jaki majątek trafi do fundacji na fundusz założycielski, a jaki później. Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się fundusz założycielski (art. 993 § 2 i art. 994¹ k.c.), więc jego wysokość ma znaczenie także dla rodziny.
• Co stanie się z majątkiem, gdy fundacja zostanie rozwiązana.

Odpowiedzi na te pytania trafiają do statutu. Jego elementy opisujemy szczegółowo w tekście o tym, co powinien zawierać statut fundacji rodzinnej, a składniki, które można wnieść, w artykule o majątku fundacji rodzinnej.

Długi fundatora

Fundacja rodzinna nie chroni majątku przed długami fundatora powstałymi przed jej ustanowieniem. Fundacja odpowiada za nie solidarnie z fundatorem do wartości mienia, które otrzymała (art. 8–9 ustawy o fundacji rodzinnej). Tak samo odpowiada za zaległości podatkowe fundatora (art. 117e Ordynacji podatkowej). Wierzyciel może też zaskarżyć wniesienie majątku skargą pauliańską. Przed założeniem fundacji warto więc najpierw uporządkować zobowiązania.

Ile kosztuje założenie fundacji rodzinnej?

Obowiązkowe koszty założenia fundacji rodzinnej to taksa notarialna, wypisy aktów i opłata sądowa 500 zł. Do tego dochodzi wynagrodzenie doradcy, który przygotuje statut i spis mienia. Fundusz założycielski nie jest kosztem, bo zostaje w fundacji.

Ile wynosi taksa notarialna?

Taksa notarialna za akt założycielski zależy od wartości przedmiotu czynności. Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej nie ma osobnej stawki dla fundacji rodzinnej, więc stosuje się ogólną skalę zależną od wartości (§ 3 i § 5). Tabela pokazuje stawki maksymalne przy założeniu, że wartością czynności jest fundusz założycielski. Notariusz może pobrać mniej, a do taksy dolicza VAT.

Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje zmiana rozporządzenia. Wypis kosztuje wtedy do 12 zł za każdą z pierwszych 10 stron, 10 zł za strony 11–20 i 8 zł za kolejne (wcześniej 6 zł za stronę). Skala dla wartości do 2.000.000 zł się nie zmienia, a dla wyższych wartości rośnie limit taksy z 10.000 zł do 25.000 zł.

Każde późniejsze przeniesienie nieruchomości do fundacji wymaga osobnego aktu notarialnego, więc notariusz pobiera za nie osobną taksę. Samo wniesienie majątku jest co do zasady neutralne w PIT i CIT. Podatek od czynności cywilnoprawnych (2%) pojawia się dopiero wtedy, gdy fundacja przejmuje długi albo ciężary związane z mieniem, np. hipotekę.

Ile trwa założenie fundacji rodzinnej?

Akt założycielski podpisuje się jednego dnia, ale na wpis do rejestru czeka się w praktyce 1,5–2 roku. Zgłoszenie trzeba złożyć w ciągu 6 miesięcy od aktu notarialnego. Jeśli fundator się spóźni, fundacja w organizacji ulega rozwiązaniu (art. 85 ustawy o fundacji rodzinnej) i traci zwolnienie z CIT od dnia powstania (art. 6 ust. 9–10 ustawy o CIT).

Kolejkę potwierdzają dane rządowe. Według informacji Rady Ministrów o skutkach ustawy o fundacji rodzinnej w 2025 r. do sądu w Piotrkowie Trybunalskim wpłynęło 5.497 wniosków, sąd załatwił 3.027, a na koniec roku do rozpoznania zostało 3.853. Rząd proponuje przeniesienie rejestru do Krajowego Rejestru Sądowego, ale to na razie kierunek prac, a nie projekt ustawy.

Czas oczekiwania nie jest czasem straconym. Fundacja w organizacji może nabywać majątek, w tym nieruchomości, i zaciągać zobowiązania. Trzeba jednak pamiętać, że za jej zaległości podatkowe odpowiadają całym majątkiem członkowie zarządu (art. 116a Ordynacji podatkowej).

Czy założenie fundacji rodzinnej online jest możliwe?

Nie. Akt założycielski i statut wymagają formy aktu notarialnego (art. 22 i 26 ustawy o fundacji rodzinnej), więc fundator musi je podpisać u notariusza. Przez internet można najwyżej przygotować dokumenty i umówić wizytę.

Jakie są koszty prowadzenia fundacji rodzinnej?

Po rejestracji fundacja ma stałe obowiązki, a każdy z nich kosztuje. Najważniejsze to:

• sprawozdanie finansowe co roku; brak sprawozdań za 2 lata jest podstawą rozwiązania fundacji (art. 105 ust. 1 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej),
• zeznanie CIT-8FR do końca trzeciego miesiąca po roku podatkowym (art. 24s ustawy o CIT),
• audyt co najmniej raz na 4 lata, przeprowadzony przez niezależny zespół, w którym jest biegły rewident, doradca podatkowy i adwokat albo radca prawny (art. 77–79),
• zgłaszanie zmian do rejestru w ciągu 7 dni, z opłatą 250 zł od wniosku.

Wysokość tych kosztów zależy od majątku fundacji i liczby operacji, dlatego nie da się jej podać jedną kwotą.

Przykład: fundacja z funduszem 100.000 zł

Założenia (przykład uproszczony): ojciec zakłada fundację rodzinną dla dwojga dzieci, wnosi na fundusz założycielski 100.000 zł w gotówce, akt założycielski i statut są w jednym akcie notarialnym, a notariusz pobiera stawkę maksymalną.

Do kosztów urzędowych dochodzi VAT od taksy, wypisy aktu (ich liczba zależy od długości statutu) i wynagrodzenie doradcy. Jeśli ojciec wniesie później do fundacji mieszkanie, zapłaci osobną taksę za akt przeniesienia własności.

Z praktyki kancelarii

Klientom mówię wprost, że na wpis do rejestru czeka się dziś 1,5–2 roku, choć wiele publikacji podaje 8–12 miesięcy. Dlatego planujemy założenie fundacji tak, żeby ten czas pracował na rodzinę. Fundacja w organizacji może już nabywać majątek, a sposób wniesienia nieruchomości wybieramy po sprawdzeniu historii VAT i amortyzacji. Najwięcej pracy wymaga statut, bo to on rozstrzyga, kto kieruje fundacją po śmierci fundatora i kiedy dzieci dostają pieniądze. Akt notarialny to tylko zapis tych decyzji.

Najczęstsze pytania

Czy fundusz założycielski musi być w gotówce?

Nie. Fundusz założycielski można pokryć także majątkiem niepieniężnym, np. nieruchomością albo udziałami w spółce, jeśli jego wartość wynosi co najmniej 100.000 zł. Wartość majątku niepieniężnego ustala się według wartości rynkowej z dnia wniesienia, na zasadach z ustawy o CIT (art. 19 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej). Ustawa nie wymaga wyceny biegłego rewidenta.

Czy fundator może być beneficjentem i członkiem zarządu?

Tak. Fundator może być jednocześnie beneficjentem i członkiem zarządu swojej fundacji. Jeśli jest jedynym członkiem zarządu i jedynym członkiem zgromadzenia beneficjentów, każda umowa między nim a fundacją, np. najem albo pożyczka, wymaga aktu notarialnego (art. 63 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej). Nie dotyczy to samych wypłat świadczeń.

Czy fundację rodzinną można założyć w testamencie?

Tak. Fundację rodzinną można ustanowić w testamencie notarialnym, ale wtedy może mieć tylko jednego fundatora. Zarząd wskazany w testamencie zgłasza fundację do rejestru w ciągu 6 miesięcy od ogłoszenia testamentu, a fundusz założycielski wnosi się w ciągu 2 lat od wpisu.

Czy założenie fundacji rodzinnej jest opodatkowane?

Co do zasady nie. Wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne w PIT fundatora i w CIT fundacji, a podatek od spadków i darowizn go nie dotyczy, bo fundacja nie jest osobą fizyczną. Podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% pojawia się tylko wtedy, gdy fundacja przejmuje długi albo ciężary, np. hipotekę. Przy wniesieniu firmy albo nieruchomości z firmy trzeba osobno sprawdzić VAT.

Czy fundacja rodzinna odpowiada za długi fundatora?

Tak, jeśli długi powstały przed ustanowieniem fundacji. Fundacja odpowiada wtedy solidarnie z fundatorem do wartości otrzymanego mienia, a wierzyciel może dodatkowo zaskarżyć wniesienie majątku skargą pauliańską. Fundacja nie służy do ukrywania majątku przed obecnymi wierzycielami.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, art. 4 ust. 2, art. 8–9, 11, 12, 14, 17, 19, 21–24, 26, 27, 45, 63 ust. 2, 64 ust. 2, 77–79, 85, 105, 114, 119, 122
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 278), art. 6 ust. 9–10, art. 24s
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228), art. 64a i 64b
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566), § 3, § 5, § 12, oraz rozporządzenie zmieniające z 13 października 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1370), obowiązujące od 5 listopada 2026 r.
• Ordynacja podatkowa, art. 116a i 117e; Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 37 § 1 pkt 4; Kodeks cywilny, art. 993 § 2 i art. 994¹
• Informacja Rady Ministrów o skutkach obowiązywania ustawy o fundacji rodzinnej (druk nr 3179, wrzesień 2026), s. 11–12

O autorze

Konrad Radwan jest założycielem i wspólnikiem zarządzającym CREO Kancelaria Prawna i absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 15 lat praktykuje prawo, a od ponad 18 lat prowadzi własne przedsiębiorstwa. W CREO prowadzi sprawy fundacji rodzinnych: od struktury majątku i statutu po rejestrację. Jego komentarze publikowały „Rzeczpospolita”, Business Insider i Infor.pl.

Planujesz założenie fundacji rodzinnej? Zamów konsultację (300 zł, możliwe raty 0%) albo przeczytaj, jak pracujemy przy fundacjach rodzinnych.

Materiał informacyjny według stanu prawnego na dzień 27 października 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.