Fundacja rodzinna od 2027 r. Jakie zmiany uchwalił Sejm?

Stan prawny: 3 listopada 2026 r. · Autor: Konrad Radwan, wspólnik w CREO Kancelaria Prawna

Najważniejsze wnioski w 60 sekund

• Sejm uchwalił 22 października 2026 r. zmiany w podatkach fundacji rodzinnej, które mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Podatek od świadczeń dla beneficjentów wzrośnie z 15% do 19% CIT. Senat wprowadził do niej poprawkę, którą Sejm musi jeszcze rozpatrzyć. Nie wiadomo, czy Prezydent ustawę podpisze.
• Mienie wniesione do fundacji od 2027 r. będzie można sprzedać bez CIT dopiero po 2 latach liczonych od końca roku wniesienia.
• Zwolnienie z CIT straci najem mieszkań przez pośrednika lub operatora oraz najem lokali przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania, także wtedy, gdy lokale wniesiono do fundacji przed 2027 r.
• Zyskają zstępni rodzeństwa fundatora i zstępni pasierba. Ich świadczenia mają być zwolnione z PIT w tej części, w jakiej majątek fundacji pochodzi od fundatora.
• Daty 31 grudnia 2026 r. i 31 grudnia 2027 r. pochodzą z przepisów przejściowych ustawy, która jeszcze nie obowiązuje.

Na jakim etapie są zmiany w podatkach fundacji rodzinnej?

Rząd przyjął projekt 29 września 2026 r., a Sejm uchwalił ustawę 22 października w trzecim czytaniu. Senat 27 października wprowadził do niej jedną poprawkę. Dotyczy ona udziałów fundacji w funduszach inwestycyjnych i nie zmienia stawki 19%, karencji przy sprzedaży ani zasad najmu (przebieg prac w Sejmie).

Teraz Sejm musi zagłosować nad poprawką Senatu. Do 3 listopada 2026 r. jeszcze tego nie zrobił. Potem ustawa trafi do Prezydenta, który ma 21 dni na podpis, weto albo skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego.

To druga próba zmiany zasad opodatkowania fundacji. Ustawę z jesieni 2025 r., która wprowadzała podobne ograniczenia od 1 stycznia 2026 r., Prezydent zawetował 27 listopada 2025 r. Dlatego w 2026 r. fundacje rozliczają się według dotychczasowych zasad.

Zmiany w podatkach fundacji rodzinnej mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Uzasadnienie projektu przypomina zasadę, że między ogłoszeniem zmian w podatkach dochodowych a ich wejściem w życie powinien upłynąć co najmniej miesiąc. Jeśli ustawa nie zostanie ogłoszona w Dzienniku Ustaw mniej więcej do końca listopada 2026 r., termin 1 stycznia 2027 r. będzie trudny do utrzymania. To ocena wynikająca z kalendarza prac, a nie wymóg przepisów.

Ile podatku zapłaci fundacja od wypłat od 2027 roku?

Fundacja rodzinna ma płacić 19% CIT od świadczeń dla beneficjentów zamiast obecnych 15% (nowe brzmienie art. 24q ust. 1 ustawy o CIT). Ta sama stawka obejmie mienie przekazywane przy rozwiązaniu fundacji i ukryte zyski.

O stawce decyduje moment wypłaty, a nie moment, w którym fundacja zarobiła pieniądze. Nowa stawka ma dotyczyć świadczeń przekazanych lub postawionych do dyspozycji od pierwszego roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r. Dywidenda, którą fundacja otrzymała w 2025 r., a wypłaci synowi fundatora w 2027 r., będzie więc opodatkowana stawką 19%.

Fundacja z rokiem podatkowym innym niż kalendarzowy stosuje dotychczasowe przepisy do końca roku podatkowego, który rozpoczął się przed 2027 r.

Kto zyska na zmianach?

Zyskają zstępni rodzeństwa fundatora (bratankowie, siostrzeńcy) oraz zstępni pasierba. Dziś ich świadczenia z fundacji są opodatkowane PIT. Ustawa rozszerza zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT na „członka rodziny fundatora”, a w definicji tego pojęcia w ust. 49 dopisuje właśnie te osoby.

Zwolnienie nadal obejmuje świadczenie tylko w części odpowiadającej proporcji z art. 27 ust. 4 ustawy o fundacji rodzinnej, czyli udziałowi mienia wniesionego przez fundatora w całym mieniu fundacji. Zmiana w PIT ma dotyczyć przychodów uzyskanych od 1 stycznia 2027 r., także z fundacji założonych wcześniej.

Przykład: ile beneficjent dostanie ze 115.000 zł przeznaczonych na wypłatę?

Założenia (przykład uproszczony): fundacja przeznacza na wypłatę dla jednej osoby 115.000 zł łącznie z podatkiem. Cały majątek fundacji wniósł fundator, więc zwolnienie z PIT obejmuje całe świadczenie. CIT liczy się od kwoty świadczenia.

Dla najbliższej rodziny zmiany oznaczają wyższy podatek. Dla bratanków i siostrzeńców wypłata po 1 stycznia 2027 r. byłaby korzystniejsza niż dziś.

Czy fundacja rodzinna będzie mogła od razu sprzedać wniesiony majątek?

Nie. Ustawa wprowadza karencję. Dochód ze sprzedaży mienia wniesionego do fundacji albo przekazanego jej nieodpłatnie nie będzie zwolniony z CIT, jeżeli fundacja sprzeda je przed upływem 2 lat od końca roku kalendarzowego, w którym je otrzymała (nowy art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o CIT). Wyjątkiem jest zbycie w wykonaniu nakazu organu władzy publicznej.

W praktyce karencja trwa od około 2 do prawie 3 lat. Mienie wniesione zarówno w styczniu, jak i w grudniu 2027 r. będzie można sprzedać ze zwolnieniem od 1 stycznia 2030 r.

Karencja ma objąć tylko mienie wniesione lub przekazane od pierwszego roku podatkowego fundacji rozpoczętego po 31 grudnia 2026 r. Mienie wniesione wcześniej będzie można sprzedać bez tego ograniczenia. Ministerstwo Finansów zapowiedziało jednak w dokumentach projektu, że upływ karencji nie wyklucza oceny transakcji na podstawie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Uzasadnienie projektu wprost wymienia jako nadużycie wniesienie majątku tylko po to, żeby fundacja go sprzedała.

Które dochody z najmu stracą zwolnienie z CIT?

Ustawa wyłącza ze zwolnienia trzy rodzaje najmu (nowy art. 6 ust. 8 pkt 1 ustawy o CIT):

1. Najem składników majątku służących działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego (od 5% udziałów). Ten przepis obowiązuje już dziś i ustawa go nie zmienia.
2. Najem budynków i lokali mieszkalnych, chyba że fundacja wynajmuje je bezpośrednio i wyłącznie na cele mieszkaniowe. Udowodnić to musi fundacja. Najem przez operatora albo pośrednika straci zwolnienie.
3. Najem budynków i lokali innych niż mieszkalne, przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania, np. apartamentów i obiektów noclegowych.

Według wyroku NSA z 16 stycznia 2026 r. (II FSK 1136/24) najem krótkoterminowy jest dziś zwolniony. Ustawa zamyka tę drogę od 2027 r. Szczegóły i przykład liczbowy zawiera tekst o najmie krótkoterminowym w fundacji rodzinnej.

Przy najmie ustawa nie chroni majątku wniesionego wcześniej. Od pierwszego roku podatkowego rozpoczętego po 31 grudnia 2026 r. nowe zasady obejmą także mieszkania, które są w fundacji od lat. Ustawa daje jedną furtkę: do 31 grudnia 2027 r. fundacja może zwrócić budynek lub lokal mieszkalny albo lokal przeznaczony do zakwaterowania osobie, która była jego właścicielem bezpośrednio przed wniesieniem, bez 19% podatku od świadczenia i bez podatku od darowizny. Furtka nie obejmuje nieruchomości komercyjnych ani udziałów.

Sejm dopisał, że fundacja może zwrócić nieruchomość także fundatorowi, który wniósł mieszkanie albo lokal do zakwaterowania na pokrycie funduszu założycielskiego. Jeżeli po zwrocie wartość funduszu założycielskiego spadnie poniżej 100.000 zł, fundator musi go uzupełnić w tym samym terminie. Inaczej fundacji grozi rozwiązanie bez likwidacji.

Co zmieni się przy spółkach osobowych, spółkach zagranicznych i ukrytych zyskach?

Fundacja straci zwolnienie dla przychodów z udziału w spółkach niebędących osobami prawnymi i w innych podmiotach transparentnych podatkowo, ale tylko co do przychodów, które nie byłyby zwolnione, gdyby fundacja uzyskała je bezpośrednio. Według brzmienia przepisu przychody z udziału w spółce komandytowej, która wynajmuje lokale użytkowe niepowiązanym najemcom, pozostaną więc zwolnione, a przychody ze spółki prowadzącej produkcję zwolnienie stracą. Sejm dodał wyjątek dla niektórych funduszy inwestycyjnych, m.in. tych, w których udziały ma państwowa instytucja rozwoju. Właśnie ten wyjątek doprecyzowuje poprawka Senatu.

Zwolnienie przestanie też obejmować podatek od dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC) i podatek od niezrealizowanych zysków przy przeniesieniu majątku za granicę (exit tax). Dziś fundacja tych podatków nie płaci.

Poszerzy się katalog ukrytych zysków:

• pożyczka od fundacji dla fundatora albo spółki powiązanej, niezwrócona w terminie, będzie ukrytym zyskiem tak jak dziś pożyczka dla beneficjenta,
• umorzone, przedawnione lub odpisane jako nieściągalne należności wobec fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego też będą ukrytym zyskiem.

Obecne zasady opisuje tekst o ukrytych zyskach w fundacji rodzinnej.

Kalendarz: co zależy od dat z ustawy?

Dla fundacji z rokiem podatkowym innym niż kalendarzowy te daty przesuwają się do końca jej roku podatkowego.

Z praktyki kancelarii

Klientom, którzy pytają, czy działać przed końcem 2026 r., odpowiadam zawsze tak samo: decyzję podejmujemy na podstawie wyliczeń dla konkretnej fundacji. Wypłata świadczeń jeszcze w 2026 r. według stawki 15% ma uzasadnienie, gdy pozwalają na nią statut i środki fundacji, a beneficjent rzeczywiście potrzebuje pieniędzy. Wypłatę „na zapas”, tylko z powodu niższej stawki, organ może badać pod kątem unikania opodatkowania.

Wniesienie majątku przed końcem 2026 r., żeby uniknąć karencji, zawsze sprawdzam pod kątem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Uzasadnienie projektu ustawy wylicza schematy, które Ministerstwo Finansów uważa za nadużycie: fundator jako jedyny beneficjent, wniesienie majątku z myślą o jego sprzedaży, przeniesienie do fundacji najmu prowadzonego wcześniej przez fundatora. Fundacja ustanowiona dla sukcesji, z rzeczywistym kręgiem beneficjentów i limitami świadczeń w statucie, jest w innej sytuacji niż fundacja utworzona na potrzeby jednej transakcji.

Najczęstsze pytania

Czy nowe przepisy dotyczą fundacji założonych przed 2027 rokiem?

Tak. Zmiany z 2027 r. obejmą także fundacje rodzinne założone wcześniej: nowe zasady najmu, udziałów w spółkach transparentnych i CFC oraz stawka 19% będą je obowiązywać od pierwszego roku podatkowego rozpoczętego po 31 grudnia 2026 r. Ustawa chroni tylko dwie sytuacje: mienia wniesionego wcześniej nie obejmie karencja przy sprzedaży, a świadczenia wypłacone w 2026 r. zostaną opodatkowane stawką 15%.

Czy opłaca się wypłacić świadczenia z fundacji przed końcem 2026 roku?

Dla fundatora i najbliższej rodziny wypłata w 2026 r. kosztuje 15% CIT zamiast 19%. Dla zstępnych rodzeństwa i pasierba korzystniejsza może być wypłata od 2027 r., bo zyskają zwolnienie z PIT. Wypłata musi mieć podstawę w statucie i uchwale, a fundacja musi mieć na nią środki. Wszystko zależy od tego, czy ustawa wejdzie w życie.

Czy warto założyć fundację rodzinną jeszcze w 2026 roku?

Według ustawy karencja nie obejmie mienia wniesionego w roku podatkowym fundacji rozpoczętym przed 2027 r. Rejestracja fundacji trwa w praktyce kancelarii 1,5–2 roku, więc moment wniesienia majątku trzeba ustalić indywidualnie. Fundację zakładaną tylko po to, żeby zdążyć przed zmianą, organ łatwo może uznać za narzędzie unikania opodatkowania.

Co się stanie, jeśli Prezydent zawetuje ustawę?

Fundacje nadal będą się rozliczać według obecnych przepisów: 15% od świadczeń, bez karencji i z dzisiejszym zakresem zwolnień z najmu. Daty 31 grudnia 2026 r. i 31 grudnia 2027 r. stracą znaczenie, tak jak po wecie z 27 listopada 2025 r. straciła je data 31 grudnia 2025 r. Sejm może odrzucić weto większością 3/5 głosów.

Czy 19% obejmie pieniądze zarobione przez fundację przed 2027 rokiem?

Tak. Ustawa wiąże nową stawkę z momentem przekazania lub postawienia świadczenia do dyspozycji. Zysk z najmu za 2026 r. wypłacony beneficjentowi w lutym 2027 r. byłby opodatkowany stawką 19%. Wyjątkiem są fundacje z rokiem podatkowym innym niż kalendarzowy: stosują one dotychczasowe przepisy do końca roku podatkowego rozpoczętego przed 2027 r.

Czy fundacja rodzinna nadal będzie się opłacać po zmianach?

To zależy od majątku. Najwięcej stracą fundacje z mieszkaniami wynajmowanymi przez operatora i z apartamentami na doby. Fundacje holdingowe z udziałami w spółkach kapitałowych zachowają zwolnienie dywidend i sprzedaży udziałów, a podatek przy wypłacie wzrośnie z 15% do 19%. Najmocniejszym argumentem pozostaje sukcesja: o losie majątku decyduje statut, a nie podział między spadkobierców.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 22 października 2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst uchwalony przez Sejm: art. 1 (art. 21 ust. 1 pkt 157 i ust. 49 ustawy o PIT), art. 2 (art. 6 ust. 6 i 8, art. 24a, art. 24f, art. 24q ustawy o CIT), art. 3 (przepisy przejściowe, w tym zwrot nieruchomości), art. 4 (wejście w życie)
• Uchwała Senatu z 27 października 2026 r. z poprawką do ustawy
• Przebieg prac w Sejmie, stan na 3 listopada 2026 r.
• Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, art. 27 ust. 4
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 6 ust. 1 pkt 25, art. 6 ust. 8, art. 24q (brzmienie obowiązujące w 2026 r.)
• Wyrok NSA z 16 stycznia 2026 r., II FSK 1136/24 (CBOSA)

O autorze

Konrad Radwan jest założycielem i wspólnikiem zarządzającym CREO Kancelaria Prawna i absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 15 lat praktykuje prawo, a od ponad 18 lat prowadzi własne przedsiębiorstwa. W CREO prowadzi sprawy fundacji rodzinnych: od struktury majątku i statutu po rejestrację. Jego komentarze publikowały „Rzeczpospolita”, Business Insider i Infor.pl.

Chcesz sprawdzić, co nowe przepisy oznaczają dla Twojej fundacji? Zamów konsultację (300 zł, możliwe raty 0%) albo przeczytaj, jak pracujemy przy fundacjach rodzinnych.

Materiał informacyjny według stanu prawnego na dzień 3 listopada 2026 r. Opisuje ustawę, która nie weszła jeszcze w życie i może zostać zmieniona albo zawetowana. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.